Dùng phím điều hướng < > để xem thêm bài viết khác

Cộng đồng startup Việt Nam: Hãy mơ thật lớn!

vietnam-mo-that-lon

Cho đến thời điểm này, tôi đã viết về hệ sinh thái khởi nghiệp ở Việt Nam trong tiếng Anh (và đôi khi được dịch sang tiếng Việt) được khoảng một năm rưỡi. Bài đầu tiên tôi viết về câu chuyện thăng trầm của Nhom Mua hồi tháng 12 năm 2012. Kể từ đó tôi đã học được nhiều điều về hệ sinh thái từ những người bạn, đồng nghiệp, cố vấn, nhà sáng lập, và CEO trong cộng đồng đang ngày càng lớn mạnh của chúng ta. Và cộng đồng đã và đang chuyển mình mạnh mẽ. Trong vòng một năm rưỡi ấy, những nguồn lực, tổ chức hỗ trợ, startup, và tất nhiên là cả nhà đầu tư ở Việt Nam đang xích lại gần nhau hơn bao giờ hết. Nhưng giờ đây, Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt mới, cộng đồng đang được kết nối, startup đang tăng trưởng, và việc tiếp cận với các cố vấn dễ dàng hơn trước đó. Câu hỏi cần đặt ra bây giờ là, làm sao Việt Nam có thể tiến lên một nấc thang tiếp theo?

Tôi luôn vững tin rằng mọi người trong cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam cần mơ ước lớn lao hơn. Chúng ta cần nghĩ “Làm sao để Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu về sáng tạo của thế giới?” “Làm sao chúng ta có thể trở nên sáng tạo đến mức đi dạy lại cho thế giới?” Chúng ta cần nghĩ “Làm sao để chúng ta đi tiên phong sáng tạo trong một lĩnh vực nào đó mà trên thế giới chưa từng xuất hiện?”

Tôi biết những câu hỏi và ước mơ này nghe thật ngốc nghếch, ngây thơ và lạc quan đến nực cười, nhưng đây chính là những ước mơ đã thôi thúc con người, các hệ sinh thái, và những quốc gia trở nên thực sự tốt đẹp hơn. Trở lại năm 1961, tổng thống Mỹ John F Kennedy tuyên bố rằng nước Mỹ sẽ đặt chân lên mặt trăng, “không phải vì nó dễ dàng, mà bởi vì nó khó khăn, bởi mục tiêu ấy sẽ giúp tổ chức và đo lường nguồn năng lượng và kỹ năng tốt nhất mà chúng ta có, bởi rằng chúng ta luôn sẵn sàng đón nhận thử thách”. Đặt chân lên mặt trăng, ngay cả cho đến năm 2014, dường như vẫn còn là một ý tưởng khó lòng thực hiện, hay gần như là không thể. Nhưng từ 1969 đến 1972, nước Mỹ đã hạ cánh trên mặt trăng tới 6 lần. Sáu lần cơ đấy!

Ngày nay, chúng ta có công nghệ, giáo dục, và nguồn lực hơn hẳn những thứ cũ kỹ mà NASA có hồi đó. Đã đến lúc bắt đầu mơ giấc mơ mặt trăng cho Việt Nam.

babson-global-startup-ecosystem-vietnam

Ước mơ này cần thấm nhuần tới toàn bộ cá nhân, startup, nhà đầu tư, chính phủ và mọi người.

Tôi tin tưởng rằng những ước mơ lớn cần phải chảy trong huyết quản mỗi người trong cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam. Các cá nhân và nhân viên phải sẵn sàng để hiện thực hóa những dự án lớn, thật giỏi trong những việc họ yêu thích, học hỏi và làm việc chăm chỉ hơn bất kỳ ai trên thế giới. Startup phải có khả năng nhìn xa hơn là khoản lợi nhuận trước mắt, thị trường nhỏ, phải vươn tầm ra khu vực và toàn cầu. Startup nên đón nhận những thử thách lớn. Họ nên tìm kiếm những điều mới mẻ, thay vì chỉ sao chép lại những gì đang diễn ra ở thung lũng Silicon hay Trung Quốc, và đầu tư nhiều hơn cho nghiên cứu và phát triển những công nghệ tiên phong.

Rõ ràng, xa hơn nữa, nhà đầu tư cần đầu tư vào những startup sẵn sàng chinh phục thử thách lớn, và những xu hướng công nghệ chông gai. Tiếp theo, với các tổ chức hỗ trợ nguồn lực cho startup, và kết nối mọi người, cần đặt đúng nỗ lực vào mục tiêu to lớn hơn nhằm đưa Việt Nam vào danh sách các nước dẫn đầu trên thế giới trong thập kỷ tới. Và ngay cả những nhà làm chính sách cũng cần bước lên con thuyền này. Thật may mắn, các dự án như FIRST và Silicon Valley cho thấy cộng đồng đang nhận được sự quan tâm từ phía chính phủ để có thể biến ước mơ của chúng ta thành hiện thực. Nhưng liệu chúng ta có thể nắm tay nhau để tạo ra một trong những “thủ phủ” sáng tạo của thế giới?

Tôi biết trèo cao sẽ ngã đau. Thực ra, tôi biết một thực tế rằng tất cả chúng ta sẽ “ngã”. Nhưng chúng ta không phải là người thất bại, chúng ta là người đứng dậy sau những cú ngã. Làm sao để đứng lên sau khi ngã? Liệu chúng ta có khả năng duy trì ước mơ đó? Đứng lên đi và hãy tiếp tục mơ ước! Chúng ta cần phải mạnh mẽ. Chúng ta sẽ phải hỗ trợ lẫn nhau để thực hiện ước mơ này.

Rũ bỏ mọi nghi hoặc, chăm chỉ làm việc, và không ngừng tin tưởng

Ngày nay, không ai quan tâm tới việc dùng công nghệ để chiến thắng thung lũng Silicon. Startup công nghệ hiện nay là cuộc chiến của Việt Nam với thế giới. Chúng ta cần những ước mơ để đưa Việt Nam chinh phục cuộc chiến này. Chúng ta không ai muốn nhìn thấy một Việt Nam tràn ngập phần mềm, phần cứng, và sản phẩm không phải do người Việt làm ra, phải không? Hẳn là không.

Và tôi biết, cõ lẽ hôm nay, ai đó đọc bài viết này và cảm thấy sôi sục, nhưng ngày mai, “ngọn lửa” này sẽ biến mất. Ai đó sẽ nói “Minh, cậu chỉ là một cây viết về công nghệ ngây thơ, chẳng hề biết gì về startup”, nhưng tôi khẩn cầu bạn, đừng quên điều này: Hãy ước mơ lớn! Hãy sản sinh ra những startup tốt nhất mà thế giới có thể thấy.

Việt Nam đang có gì?

Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam, tuy khiêm tốn như chúng ta thấy, nhưng có thể ngẩng cao đầu tự hào vì một vài điều. Quỹ đầu tư mạo hiểm IDG Việt Nam đã đồng hành cùng thế hệ startup đầu tiên, một vài trong sô họ thất bại nhưng phần đông gặt hái thành công lớn. Thế hệ này dạy lại và sản sinh ra những con người khác để tiếp tục khởi nghiệp và phủ bóng ảnh hưởng lên các thế hệ sau trong hệ sinh thái ngày nay. FPT cũng đào tạo và sản sinh ra rất nhiều cá nhân mà về sau cũng lập ra công ty riêng. Nhưng có lẽ điều quan trọng hơn lịch sử cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam, là vai trò chủ chốt của con người tạo nên nó, một yếu tố không được phép bỏ qua. Và hiện tại, những người khổng lồ như Bộ Khoa học và Công nghệ, Vingroup, Viettel, và nhiều hơn nữa, đang chú ý nhiều hơn tới tiềm năng sáng tạo và đột phá của startup. Chúng ta đang cần startup hơn bao giờ hết.

Việt Nam là quốc gia bị ngăn trở nhiều bởi rào cản luật pháp, cơ sở hạ tầng yếu, vấn nạn sao chép và vi phạm bản quyền khắp nơi, thiếu niềm tin, lực lượng lao động thiếu kinh nghiệm, khả năng quản lý yếu kém, và còn nhiều điều nữa. Nhưng, cho dù vậy, những doanh nhân Việt vẫn muốn mở công ty. Thực ra, nếu bạn nói chuyện với nhiều người thuộc thế hệ trẻ hơn, và hỏi xem họ muốn làm gì, đa số sẽ nói “Tôi muốn mở công ty”. Ngay cả những đứa trẻ làm việc cho những cửa hàng nhỏ cũng đang tự học để mở một cửa hàng riêng. Thậm chí những nữ phục vụ trong quán cà phê cũng muốn mở quán riêng. Mặc cho tất cả các khó khăn mà người Việt phải đối mặt trong việc thành lập công ty, thì họ vẫn muốn làm điều này. Người Việt bền bỉ và tràn đầy tinh thần khởi nghiệp.

vietnam-mo-lon-startup

Giấc mơ không thể thành hiện thực nếu chúng ta không hành động

Tất nhiên, những giấc mơ chỉ là mây khói nếu không ai làm gì. Nếu từng đọc cuốn Cộng đồng khởi nghiệp(đã được dịch ra tiếng Việt), Brad Feld nói rằng việc xây dựng một cộng đồng khởi nghiệp mạnh cần nỗ lực từ những lãnh đạo doanh nghiệp chủ chốt trong cộng đồng và được xây từ những sự kiện, dự án nhằm kết nối mọi người. Trong cuốn the Rainforest(đang được dịch sang tiếng Việt), một nghiên cứu học thuật hơn về việc xây dựng hệ sinh thái, các tác giả chỉ ra rằng những hệ sinh thái vững mạnh nhất được xây trên nền tảng kết nối con người và niềm tin từ những nối kết đó. Vì vậy, thứ mà Việt Nam đang cần hơn bất cứ điều gì là nhiều hơn nữa sự kết nối và tin tưởng. Tôi đã đề cập một chút về điều này trong [bài viết trước về 10 việc chúng ta cần làm để cứu cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam], và đây là lúc chúng ta tiến sâu hơn.

8 nhân tố cần có để biến ước mơ thành hiện thực

  1. Yếu nhân: Như đề cập trong cuốn the Rainforest, một số nhân vật trọng yếu trong hệ sinh thái được gọi là yếu nhân. Những người này có khả năng kết nối và rất vui vẻ trong việc kết nối mọi người trong hệ sinh thái lại với nhau. Khi có nhiều yếu nhân trong một hệ sinh thái, họ đưa mọi người lại cùng nhau để làm việc, hợp tác, và xây dựng nên các công ty. Đây là câu chuyện của thung lũng Silicon. Kết quả cuối cùng của một tập hợp các yếu nhân là họ tạo nên một mức độ tin tưởng lẫn nhau cao trong cộng đồng. Việt Nam cần nhiều yếu nhân hơn. Cộng đồng cần những yếu nhân này hăng hái hơn nữa và cần nhiều hơn nữa sự tin tưởng.
  2. Nhân vật trung gian: Nhân vật trung gian là những người có quyền lực, sức mạnh luật pháp, chính sách và mối quan hệ để tạo ra các thương vụ. Một ví dụ tiêu biểu về nhân vật trung gian xuất sắc người Việt là Nguyễn Bảo Hoàng của quỹ đầu tư mạo hiểm IDG. Anh ấy đem McDonald’s, Forbes, và rất nhiều điều khác về cho Việt Nam. Mặc dù Việt Nam đang trải qua thời kỳ kinh tế khó khăn, hệ thống luật pháp chậm cải tiến, và một “bãi mìn” kinh doanh, Việt Nam vẫn sản sinh ra nhiều triệu phú và doanh nhân thành công. Và đằng sau mỗi doanh nghiệp là một danh sách dài những nhân vật trung gian.
  3. Nhà đầu tư và nhà quản lý: Tất nhiên, không có tiền, thế giới không vận hành. Vấn đề là, nhà đầu tư ở Việt Nam vẫn đang gặp nhiều khó khăn: họ không thực sự hiểu những sáng kiến công nghệ, không sẵn sàng đón lấy rủi ro và đầu tư vào những công ty với sản phẩm cần đầu tư dài hạn, họ không có đủ kiến thức thực tế về thế giới startup để đưa ra lời khuyên.
  4. Những người dẫn đường: Việt Nam may mắn có được số lượng lớn Việt kiều đang háo hức quay trở lại quê hương. Ngày càng có nhiều nhà sáng lập và lãnh đạo cộng đồng giao tiếp tốt tiếng Anh, tin tưởng hơn về tiềm năng của Việt Nam. Chúng ta cần những người như vậy nhiều hơn nữa. Chúng ta cần nhiều hơn những người có thể quảng bá cho Việt Nam và xây dựng mối quan hệ với những người ở ngoài Việt Nam. Chúng ta cần nhiều người nước ngoài hơn, đến đây để trao đổi những ý tưởng và kinh nghiệm và chúng ta cần nhiều người Việt đi ra ngoài và học hỏi từ khắp nơi trên thế giới. Việt Nam là một thị trường sôi động, thị trường phát triển nhanh nhất của Apple, thị trường lớn thứ 10 của Nokia, đang tiến gần hơn tới con số 40 triệu người dùng smartphone, và tầng lớp trung lưu trong số 93 triệu dân sẽ gấp đôi trong vòng 5 năm nữa. Danh sách này còn dài hơn nữa. Hãy quảng bá, đừng che giấu vẻ đẹp của Việt Nam.
  5. Lãnh đạo: nhìn rộng ra thì hệ sinh thái của Việt Nam có rất nhiều người lãnh đạo, từ các lãnh đạo xuất sắc, tới nhà đầu tư thông minh, tới những nhà quản lý sản phẩm đầy năng lực. Nhưng tất cả những người xem họ là lãnh đạo này, cần phải đi xa hơn nữa. Họ cần phải nghĩ về 10 tới 20 năm tới, không chỉ là một vài năm. Họ cũng cần phải nghĩ lớn hơn. Lại một lần nữa, làm sao để Việt Nam trở thành “lò khởi nghiệp sáng tạo” của thế giới? Làm sao Việt Nam trở thành Quốc gia khởi nghiệp thứ hai?
  6. Nhà làm chính sách: Thật vui mừng khi Bộ Khoa học và Công nghệ có hứng thú với startup nhưng vẫn còn những vấn đề cấp thiết cần được đề cập. Từ góc nhìn luật pháp, startup cần được đối xử như những công ty nhỏ đang tìm kiếm mô hình kinh doanh và nhà đầu tư, cần có cơ cấu đầu tư hợp lý. Những dự án tiên phong như FIRST hay những gì mà Đại học Kinh tế Quốc dân đang làm cần xuất hiện nhiều hơn, nhằm khuyến khích việc nuôi dưỡng startup mới. Tất cả những yêu cầu này cần phải được triển khai để tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký kinh doanh, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, và thúc đẩy sáng tạo. Nếu Việt Nam không khuyến khích những điều này, cộng đồng sẽ suy tàn.
  7. Nhà sáng lập: Đứng ở áp chót danh sách là các nhà sáng lập. Thực ra, các nhà sáng lập đóng vai trò quan trọng nhất trong hệ sinh thái. Họ là cỗ máy tạo ra mọi sự tăng trưởng, sáng tạo, và sản phẩm chúng ta đang bắt đầu nhìn thấy trong hệ sinh thái. Không có lòng đam mê, sự cần cù, kinh nghiệm, và sự hy sinh của họ, chúng ta không thể xây dựng được bất kỳ hệ sinh thái nào. Nhưng hãy để tôi nói điều cuối cùng này cho các nhà sáng lập của chúng ta: Vào năm 2011, Bill Gates tiết lộ rằng ông ấy không bao giờ nghỉ một ngày nào trong suốt tuổi 20. Sự tận tụy hết mình, đam mê cháy bỏng, và cần cù này đã xây lên một trong những công ty lớn nhất thế giới từng có. Các bạn có đang làm vậy không?
  8. Mọi người: Và tiếp theo là những người còn lại trong chúng ta: người mong muốn khởi nghiệp, blogger, sinh viên, nhân viên, quản lý, và những người khác mà có tình yêu Việt Nam cháy bỏng, yêu giới khởi nghiệp công nghệ và mong muốn đóng góp. Tất cả chúng ta đều có thể là bất kỳ ai trong số 7 nhân tố tôi đã kể trên hoặc là nhân tố khác nữa. Mấu chốt là hãy ước mơ lớn, làm việc chăm chỉ, và đừng từ bỏ.
quote-we-choose-to-go-to-the-moon-in-this-decade-and-do-the-other-things-not-because-they-are-easy-but-john-f-kennedy-307383

Vậy hãy mơ thật thật lớn

Nếu những nhân tố và mọi người kể trên đang làm xuất sắc công việc của mình với toàn bộ năng lượng và tốc lực, tôi có thể đoán trước rằng Việt Nam có thể trở thành quốc gia sáng tạo hàng đầu thế giới trong vòng một thập kỷ. Người Việt Nam có tinh thần doanh nhân sâu sắc, từ các bác bán dừa trên góc phố ở Sài Gòn tới những cô bán bún đậu trên phố ở Hà Nội tới thợ may ở Hội An tới các công ty bất động sản khổng lồ ở Ecopark và vô số những người đang tạo ra cải tiến trong toàn bộ hệ sinh thái công nghệ. Khát khao kinh doanh ăn vào máu của Người Việt. Câu hỏi được đặt ra là: liệu chúng ta có thể mang tinh thần đó vào thực tế và mang lên một tầm vực cao hơn?

Tôi tin tưởng rằng Việt Nam, trong thập kỷ tới, nên sản sinh ra ít nhất 5 công ty trị giá tỷ đô (và nhiều hơn nữa trong tương lai). Đây là mục tiêu mà chúng tôi, Tech In Asia, sẽ dành trọn sức lực trong những năm tới đây để giúp Việt Nam đạt được và chúng tôi hy vọng mọi người Việt sẽ cùng chung tay trên hành trình này để đưa Việt Nam vào bản đồ các quốc gia sáng tạo nhất trên thế giới.

Biên tập bởi Quyen Quyen

Bạn nghĩ sao về bài viết?